Hades: De Videogame en de Griekse Mythologie

Supergiant Games’ Hades (2020) is een van de meest bekroonde videogames van het afgelopen decennium — de eerste videogame die ooit een Hugo Award won, een van de meest prestigieuze prijzen in speculatieve fictie. Het spel is ook een van de meest zorgvuldig onderzochte en creatief vrijmoedige gebruik van de Griekse mythologie in de populaire cultuur van de 21e eeuw.

In Hades speel je als Zagreus, de zoon van Hades, die probeert uit de Onderwereld te ontsnappen om de berg Olympus te bereiken. Elke poging stuurt hem door de kamers van Tartarus, door de Asphodelvelden en langs de rivieren van de dood, terwijl hij gaven ontvangt van de Olympische goden en botst met de bewakers van de Onderwereld. Het spel combineert nauwkeurige mythologische geografie en karakterisering met dramatische creatieve heruitvinding om een van de rijkste mythologische narratieven in de gamegeschiedenis te produceren.

De centrale held van het spel, Zagreus, is een ongewone keuze: hij is geen prominente figuur in de hoofdstroom Griekse mythologie, maar een obscure godheid die voornamelijk verschijnt in de Orphische mysterietradities. In de Orphische theologie was Zagreus een pre-olympische godheid, beschreven als een vroege verschijning van Dionysus, de zoon van Zeus en Persephone, verscheurd door de Titanen en later herboren.

Supergiant games nam deze obscure figuur en herpositioneerde hem als de zoon van Hades en een mysterieuze moeder, waardoor een verhaalruimte werd gecreëerd buiten de centrale mythologische canon die echte creatieve vrijheid mogelijk maakt. Dit is een slimme mythologische keuze: door een figuur te gebruiken die aan de rand van de traditie staat, kon het spel een nieuwe mythologie bouwen die resoneert als authentiek antiek.

De geografie van de Onderwereld is het meest mythologisch nauwkeurige element van het spel. Tartarus (de diepste afgrond waar de Titanen opgesloten zijn), de Asphodel-velden (waar gewone zielen verblijven), Elysium (het paradijs van de helden) en de rivieren — de Styx (de eed), de Lethe (vergetelheid), de Phlegethon (vuur) — zijn allemaal nauwkeurig weergegeven in de antieke beschrijvingen.

Charon als de veerman die zielen overvaart, Hypnos (slaap) als Hades’ onverschillige dienaar, Thanatos (dood) als een bruuske, sombere verschijning en Nyx (de Nacht) als de oergodheid die over de Onderwereld hangt zijn allemaal nauwkeurig weergegeven naar karakter en functie. De karakterisering van de Olympiërs toont ook degelijk onderzoek: Zeus als donderend en licht verbaasd over Zagreus’ rebelsheid, Poseidon als luidruchtig en goed gehumeurd, Athena als strategisch en bedachtzaam, Dionysus als joviaal en altijd enthousiast, Artemis als precies en fokust.

De behandeling van Hades en Persephone is het meest dramatisch heruitgevonden element van het spel — en ook het meest originele. In de antieke mythe is het centrale verhaal de ontvoering van Persephone door Hades, een daad die het verdwijnen van de seizoenen veroorzaakt wanneer haar moeder Demeter in verdriet treurt. In Hades is dit verhaal radicaal getransformeerd: Persephone verliet de Onderwereld vrijwillig, gevlucht uit een huwelijk dat haar benauwde, en is de mysterieuze afwezige moeder van Zagreus.

Dit is een bewuste, respectvolle heruitvinding die de toon van de antieke mythe begrijpt — de spanning van Persephone tussen twee werelden, haar ambivalente positie — maar het opbouwt tot een verrassend modern verhaal over gezinsrelaties en onuitgesproken communicatie.

De beroemdste bewoners van de Underworld verschijnen in vormen die nauw aansluiten bij de mythologie. Sisyphus — de koning veroordeeld om eeuwig een rotsblok een heuvel op te duwen — is present als een vrolijk figuur die zijn situatie met opmerkelijke opgewektheid accepteert. Tantalus — veroordeeld om eeuwig te hongeren en te dorsten terwijl voedsel en water net buiten bereik zijn — verschijnt als referentie. Ixion wordt eveneens vermeld. De Erinyen (Furiën): Megaera, Alecto en Tisiphone — godinnen van wraak en bestraffing — verschijnen als de belangrijkste baasgevechten van het spel, in vormen consistent met hun antieke karakterisering.

Het vervolg Hades II (Early Access 2024) breidt het mythologische bereik dramatisch uit. De protagoniste is Melinoe, de zuster van Zagreus — een figuur zelfs obscuurder dan Zagreus in de antieke bronnen, verschijnend in een enkel Orphisch gedicht als een geest die 's nachts over de aarde rondzwerft. Het spel centeert de actie rond een dreiging van Chronos (de personificatie van de tijd, onderscheiden van de Titaan Kronos) en breidt de geografische en personage-reikwijdte uit naar de oppervlaktewereld, Olympus en nieuwe mythologische gebieden.

De Hugo Award van Hades voor Beste Spel in 2021 was historisch: de eerste keer dat een videogame die prijs won. De Hugo Awards zijn de belangrijkste onderscheiding in speculatieve fictie. De overwinning erkende dat Hades mythologisch materiaal had verwerkt op een manier die het vergelijkingsstandaard van literaire SF-schrijvers doorstond. Het spel heeft ook geleid tot een brede culturele heroverweging van hoe videogames als verhalende kunstvorm kunnen omgaan met historisch en mythologisch materiaal.