De Griekse Onderwereld: Rijk van de Doden

De Griekse Onderwereld, vaak simpelweg Hades genoemd naar zijn regerend god, was het rijk waar de zielen van de doden naartoe reisden na het verlaten van de sterfelijke wereld. Het was geen plek van vuur en zwavel in de christelijke zin, maar een uitgestrekt, schaduwachtig koninkrijk onder de aarde, een spiegelbeeld van de levende wereld onttrokken aan zijn warmte en kleur.

Elke sterfelijke ziel, ongeacht status of deugd, daalde na de dood neer naar de Onderwereld. Wat hen daar wachtte — eeuwige gelukzaligheid, kwelling of grijs, doelloos zwerven — hing af van hoe ze hadden geleefd en de oordelen uitgesproken door haar drie goddelijke scheidsrechters. De Onderwereld was een van de drie grote divisies van de kosmos, naast de hemelen van Zeus en de zeeën van Poseidon.

De Onderwereld was geen enkele, uniforme plek maar een complex landschap verdeeld in afzonderlijke regio's, elk met een andere functie in het hiernamaals.

De Asphodelvelden waren de bestemming van de grote meerderheid van zielen — degenen die noch uitzonderlijk deugdzaam noch uitzonderlijk slecht hadden geleefd. Hier zwierven schimmen in een bleek, emotieloos bestaan, drinkend uit de Rivier de Lethe om hun sterfelijke levens volledig te vergeten.

Elysium (of de Elysische Velden) was het paradijs gereserveerd voor helden, de deugdzamen en degenen die bijzonder begunstigd waren door de goden. In de latere traditie wachtten de Eilanden van de Gelukzaligen, een verder paradijs binnen Elysium, degenen die Elysium drie keer hadden bereikt via opeenvolgende reïncarnaties.

Tartarus was het diepste, donkerste gat van de Onderwereld, zo ver onder Hades als de aarde onder de hemel ligt. Het diende als gevangenis van de Titanen na de Titanenoorlog en als plek van eeuwige straf voor de meest slechte zielen en de vijanden van de goden.

De Velden van Rouw (Lugentes Campi) waren een regio voor degenen die hun leven hadden verspild verslonden door onontvangen liefde.

Vijf grote rivieren stroomden door de Onderwereld, elk met zijn eigen goddelijke betekenis en effect op de zielen die ze tegenkwamen.

De Rivier de Styx ('Haat') was de heiligste en krachtigste van de vijf, de rivier waarbij de goden zelf hun meest onverbrekelijke eden zwoeren. Nieuw aangekomen zielen staken hem over op de veerboot van Charon. De Rivier de Acheron ('Smart') was een ander oversteekpunt voor de doden. De Rivier de Lethe ('Vergetelheid') veroorzaakte volledige vergeetachtigheid bij elke ziel die ervan dronk, het uitwissen van herinneringen aan hun sterfelijk leven vóór reïncarnatie. De Rivier de Phlegethon ('Vlammend') was een rivier van vuur die stroomde naar Tartarus. De Rivier de Cocytus ('Weeklagen') droeg het geween van de onbegraven doden die nog niet konden oversteken.

Zielen die Charons vergoeding niet konden betalen, of wier lichamen geen behoorlijke begrafenisriten hadden ontvangen, waren veroordeeld honderd jaar op de nabije oever te zwerven voor ze konden oversteken.

Bij aankomst in de Onderwereld werden zielen beoordeeld door drie rechters: Minos, Rhadamanthus en Aeacus, allen zonen van Zeus en beroemde koningen in hun sterfelijke leven. Elk specialiseerde zich: Aeacus beoordeelde de zielen van Europeanen; Rhadamanthus die van Aziaten; en Minos had het doorslaggevende stem in betwiste gevallen als opperrechter.

Op basis van hun oordeel werden zielen naar de juiste bestemming gestuurd: Tartarus voor de meest slechten, de Asphodelvelden voor gewone zielen, en de Elysische Velden voor de heroïsche en deugdzame. Later filosofisch denken, met name bij Plato, breidde dit beoordelingssysteem uit tot een complex stelsel van zielsverheffing en -verlaging over meerdere levens.

Charon de veerman was de grimmige figuur die zielen over de Styx of Acheron vervoerde. Zijn vergoeding was een obol-munt, wat aanleiding gaf tot de eeuwenoude begrafenisgewoonte van het plaatsen van een munt op of in de mond van de dode.

Cerberus, de driekoppige bewakershond, bewaakte de ingang van de Onderwereld en zorgde ervoor dat niemand eruit ontsnapte en geen levende persoon erin binnenkwam zonder toestemming.

Hermes (in zijn rol als psychopompos, 'zielengeleider') begeleide de zielen van de onlangs gestorven naar de Onderwereld. Thanatos (de verpersoonlijking van de Dood zelf) en zijn broer Hypnos (Slaap) waren ook vaste bewoners.