Troje: De Legendarische Stad van de Trojaanse Oorlog

Troje is de beroemdste stad in de Griekse mythologie en een van de meest resonerende namen in alle westerse literatuur. Gelegen op een strategisch voorgebergte in noordwestelijk Anatolië met uitzicht op de Dardanellen, was het de setting voor de Trojaanse Oorlog, het tienjarige beleg gelanceerd door de Grieken om Helena terug te halen, vrouw van de Spartaanse koning Menelaus, die naar Troje was meegebracht door de Trojaanse prins Paris. De oorlog, en de stad die hij vernietigde, gaf de westerse beschaving haar fundamentele epos: Homerus' Ilias.

Eeuwenlang werd Troje afgedaan als pure legende. Die afwijzing werd omgekeerd in de jaren 1870 toen de amateurarcheoloog Heinrich Schliemann een heuvel bij Hisarlik in het moderne Turkije opgroef en de overblijfselen van meerdere antieke steden ontdekte, de een boven de ander, met bewijzen van verwoesting en brand die leek overeen te komen met het mythologische verslag. Latere opgravingen hebben bevestigd dat Hisarlik inderdaad de locatie was van een belangrijke Bronstijdstad, vrijwel zeker het Troje van de Griekse traditie.

Troje bezette een centrale plaats in de Griekse mythologische verbeelding als het grote theater van heroïsche actie. De Trojaanse Oorlog was niet slechts een militaire campagne in de Griekse mythologie — het was de bepalende gebeurtenis van het heroïsche tijdperk, het moment waarop goden en stervelingen in de grootst mogelijke schaal verstrengeld raakten.

Homerus' Ilias vertelt niet het volledige verhaal van de Trojaanse Oorlog — het richt zich op een enkele episode: de woede van Achilles en haar gevolgen gedurende enkele weken in het tiende jaar van de oorlog. Maar door dit gefocuste verhaal stelt het vragen van eer, loyaliteit, sterfelijkheid en de verhouding tussen menselijke vrije wil en goddelijk lot die in de literatuur nooit worden overtroffen.

De goddelijke associaties van de stad waren diepgaand. Apollo was de beschermheer van Troje, en zijn steun aan de Trojanen — het leiden van Paris' pijl naar Achilles' hiel, het sturen van pest tegen het Griekse kamp — gaf goddelijk gewicht aan de verdediging van de stad. Poseidon had de muren van Troje zelf gebouwd. Aphrodite beschermde Paris en had het hele conflict op gang gebracht door hem de mooiste vrouw ter wereld te beloven bij het Oordeel van Paris.

Troje in de mythologie wordt beschreven als een grote ommuurde stad, beschermd door massieve muren gezegd door Poseidon en Apollo zelf te zijn gebouwd tijdens een periode dat de goden Koning Laomedon dienden. Zijn citadel, bekend als Pergamon of Pergamos, stond op hoge grond, en Homerus beschrijft zijn brede straten, torens, tempels en paleizen in detail.

De echte vindplaats bij Hisarlik in de provincie Çanakkale van noordwestelijk Turkije ligt op een van nature verdedigde heuvel nabij de monding van de Dardanellen. Archeologen hebben negen afzonderlijke lagen van bewoning geïdentificeerd (Troje I tot en met Troje IX), van ruwweg 3000 v.Chr. tot 500 n.Chr. Het meest relevant voor de mythologische Trojaanse Oorlog zijn Troje VI (c. 1750–1300 v.Chr.), een grote, welvarende stad met indrukwekkende muren vernietigd door een aardbeving, en Troje VIIa (c. 1300–1190 v.Chr.), een herbouwde stad met bewijzen van verwoesting door brand — de meest waarschijnlijke kandidaat voor het Homerische Troje.

Het Oordeel van Paris: Alles begon bij het huwelijk van Peleus en Thetis, waar Eris (de godin van tweedracht) een gouden appel gooide opgeschreven 'voor de mooiste'. Hera, Athena en Aphrodite eisten elk de appel op. Paris, de Trojaanse prins, werd gekozen als scheidsrechter. Elke godin bood hem iets aan: Hera bood macht en koninkrijken; Athena bood wijsheid en strijdkracht; Aphrodite bood de liefde van de mooiste vrouw ter wereld. Paris koos Aphrodite en daarmee zijn eigen lot.

De Val van Troje: Vermomd als bedevaartgangers, smeedden Odysseus en zijn meest vertrouwde krijgers het plan voor het Trojaanse Paard. Een enorm houten paard werd gebouwd, in de schijnbaar verlaten Griekse kamp achtergelaten als een offergeschenk. Sinon, een Griek die achterbleef, overtuigde de Trojanen het binnenin hun muren te brengen als een heilig object. 's Nachts klommen de verborgen Griekse krijgers eruit, openden de stadspoorten voor de teruggekeerde vloot, en Troje viel in één nacht.

De archeologische vindplaats van Troje bij Hisarlik, nabij de stad Çanakkale in nordwestelijk Turkije, is open voor bezoekers het hele jaar. De site toont de opeenvolgende lagen van de negen Troje's, muren en structuren van meerdere perioden, en een replica van het Trojaanse Paard voor toeristische foto's. Het plaatselijke museum herbergt vondsten van de site en informatie over de doorlopende opgravingen, die worden geleid door de Universiteit van Tübingen. Çanakkale zelf, bereikbaar per veerboot vanuit de Dardanellen-regio, heeft ook een sterk verband met de Eerste Wereldoorlog door de nabije slagvelden van Gallipoli.