Pontus: De Oeroudelijke Zee
Pontus is een van de oudste godheden in de Griekse mythologie, een oeroudelijke god die de zee zelf personifieerde voor het tijdperk van de Olympiërs, voor Poseidon zijn drietand opnam, en voor de Grieken elke golf en stroming naar een mindere geest hadden benoemd. Hij was de zee als goddelijk wezen: uitgestrekt, oeroud, diep en onuitputtelijk.
Introductie
Pontus is een van de oudste godheden in de Griekse mythologie, een oeroudelijke god die de zee zelf personifieerde voor het tijdperk van de Olympiërs, voor Poseidon zijn drietand opnam, en voor de Grieken elke golf en stroming naar een mindere geest hadden benoemd. Hij was de zee als goddelijk wezen: uitgestrekt, oeroud, diep en onuitputtelijk.
Anders dan Poseidon, die de zee beheerse als een koning die een koninkrijk bestuurt, was Pontus de zee — niet een god die erin woonde of haar commandeerde, maar de goddelijke substantie van de wateren zelf. Zijn naam komt van het antieke Griekse woord voor zee, en de Zwarte Zee, de Pontos Euxeinos (de 'gastvrije zee'), bewaarde zijn naam in historische tijden — een herinnering aan hoe oud en alomtegenwoordig zijn identiteit was in het Griekse geografische denken.
Oorsprong en Familie
Pontus werd voortgebracht door Gaia (Aarde) zonder een mannelijke partner — net als hoe Gaia ook Uranus (Hemel) en de bergen had voortgebracht. Dit positioneert Pontus als de derde grote kosmische tegenwicht: als Gaia de aarde is en Uranus de hemel, dan is Pontus de zee. Samen vormen de drie de volledige kosmische structuur van de zichtbare wereld.
Met zijn moeder Gaia verwekte Pontus vijf kinderen die zelf de aanzet gaven tot de rijke Griekse zeemythologie: Nereus (de 'Oude Man van de Zee'), Thaumas, Phorcys, Ceto en Eurybia. Van Nereus stammen de vijftig Nereïden af, waaronder Thetis en Amphitrite. Van Phorcys en Ceto stammen tal van zeemonsters af, waaronder Medusa, Scylla en andere gruwelijke wezens van de diepten.
De Zwarte Zee als Pontus
De historische naam van de Zwarte Zee — Pontos Euxeinos (Hospitable Sea) — bewaarde de naam van de oeroudelijke zeegod diep in de Griekse geografische traditie. Voor de vroege Grieken was de Zwarte Zee een van de meest indrukwekkende en gevaarlijke lichamen van water die zij kenden: groot, stormachtig, en bevolkt met onbekende gevaren. De naam 'Pontus' voor de zee was zo fundamenteel geworden dat het van een godheidsnaam tot een geografisch begrip evolueerde.
De Romeinse provincie 'Pontus' aan de zuidkust van de Zwarte Zee (in het huidige noordoostelijke Turkije) droeg dezelfde naam, een bewijs van hoe diep de naam van de oeroudelijke zeegod in de Grieks-Romeinse geografische traditie was doorgedrongen.